Che ato se pò ffa

’A storia ’e Napule (’nu poco sulamente).

’E Griece ’e Cuma, cchiù ’e siciente anne primma ca nascesse Cristo, fundajene, addò mò se chiama Pizzofalcone, ’a città ’e Partenope: ’nu dujeciente anne doppo, nne fundajene n’ata: Neapolis (’a città nova: chella vecchia se chiamma Palepoli).

Dicimme dujeciente anne primm’e Cristo se parlava e se campava ancora comme a ’e Griece, però accumminciavano a cumannà ’e Rumane. Ce campaje pe ’nu poco Virgilio ca fuje pure atterrato llà. Quanno nun cumannava cchiù ’ce mettettero pure a Romolo Augustolo

All’epoca medievale jette ’mmane ’e Bizzantine. Po’ ’a guvernajene ’e «duchi», e cu’ ’e rrepubbliche marenare accumminciaje a fa cummercio e guerra cu ’e mussulmane.

Era ’o 1139 quanno s’a pigliajene ’e Normanne, e doppo ’e Sveve ‘e Federico II. Po’ addeventaje a capitale d’o regno angiuino int’o 1266, e ce restaje pe’ seje siecule. Int’o Quattuciento s’a pigliajene ll’Aragonese, e po’ ll’Asburgo ’e Carlo V. Stette aunita cu ’e Spagnole fino ’o 1707, e doppo quacche tiempo cull’Austriace finalmente addeventaje ’nu regno a ppe essa (era ’o 1734) ’mmano a ’e Borbone d’o rre Carlo III. Fino a quanno ce fuje ’a revoluzione francese se facette ’a Repubblica Partenopea d’o 1799 fuje splendida e ricca. ’O pprincipie e ll’800 fuje rre primma Giuseppe Bonaparte (’o frate ’e Napulione) e doppo Gioacchino Murat. Quanno int’o 1815 Napulione abbuscaje, turnarene ’e Borbone, e llà stettero fino a quannno Garibbalde ’o 1860 nn’e mmannaje.

Nun fuje cchiù capitale ma comme a tutta ll’Italia meridionale tiraje annanze mo’ meglio e mo’ peggio.